اسد الله معطوفى
288
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
مغولان در ايران و گرگان مغولان اقوامى بودند كه در ناحيهاى بين چين و جنوب سيبرى ( حدود مغولستان فعلى ) مىزيستند . بعدها تموچين ( چنگيز ) رئيس قبيله قيات كه پسر يسوكاى بهادر بود ، اتحاديهاى از قبايل مختلف ايجاد نمود تا بتواند مجموعه جنگاوران اين اتحاديه را به حركت درآورد . اتفاقا موفق نيز گرديد و در سال 616 از مرزهاى شمال شرقى وارد ايران هم شدند . آنها يك بار نيروى قابل توجهى را در پى سلطان محمد به سوى طبرستان و استراباد فرستادند ، ولى نتوانستند در بندر آبسكون استراباد به اين شاه فرارى دسترسى پيدا كنند . در اين مدت به نوشته نسوى ، گروهى از سران لشكرى و كشورى خوارزمشاهيان از جمله بدر الدين اينانج و كوجتكين هم به همراه تعدادى از خواص و سپاهيان با فرار از مقابل مغولان به گرگان و استراباد پناه آوردند . اتفاقا در اينجا مغولان با آنها درگيرى جنگى هم شدند كه در نهايت پناه آورندگان پس از يك شكست سخت به اطراف و اكناف گريختند . 7 حمله مغولان به طبرستان ، استراباد و گرگان همچون ساير نقاط ايران ، ويرانى و ضربات سختى بر كشاورزى و اقتصاد معيشتى مردم اين نواحى وارد آورد آنچنانكه 150 سال بعد « هنوز خرابهها و تلهاى خاكستر ايام تهاجم مغولان بر اين ولايات باقى بود » . 8 ياقوت حموى مىنويسد : قبل از حمله مغول به گرگان و مجاور آن ، اينجا ناحيهاى غنى و ثروتمند بود ، محصولات زياد و ابريشم فراوان بدست مىآمد ، املاك زيادى به چشم مىخوردند . از جمله ملكى كه 1000000 درهم ارزش داشت و به 500000 درهم اجاره داده بودند . 9 در منابع ديگر هم گرگان و استراباد اين عهد را يكى از مراكز مهم توليد ابريشم 10 و حتى پنبه ايران دانستهاند . 11 اما با حمله مغول متاسفانه همه اين منابع از بين